CHƯƠNG 02 Nền tảng thị giác

Biểu đồ tần suất & cân bằng tương phản

Histogram là bản đồ đếm số pixel theo từng mức sáng. Một histogram hẹp nghĩa là ảnh thiếu tương phản; cân bằng histogram kéo giãn phân bố đó — nhưng không miễn phí.

Nền tảng Cơ bản 14 phút đọc bài thử tương tác
Ảnh minh hoạ cho Biểu đồ tần suất & cân bằng tương phản 02 / 46
Histogram · CDF Một khung hình, một câu hỏi.
01 Trực giác

Chuyện gì đang xảy ra?

Histogram không quan tâm pixel nằm ở đâu; nó chỉ đếm bao nhiêu pixel có cùng một mức sáng. Vì vậy hai ảnh rất khác nhau có thể có histogram giống nhau. Đổi lại, histogram cho ta một cái nhìn tức thì về độ phơi sáng và tương phản toàn cục.

Một ảnh bị sương mù hoặc thiếu sáng thường có histogram dồn vào một khoảng hẹp. Cân bằng histogram toàn cục xây một hàm ánh xạ từ CDF để trải các mức sáng ra toàn dải 0…255. Kết quả là tương phản tăng, nhưng noise ở vùng tối cũng được khuếch đại.

CLAHE (Contrast Limited Adaptive Histogram Equalization) chia ảnh thành các tile nhỏ, cân bằng từng tile rồi nội suy giữa các tile. Nó còn cắt phần đỉnh histogram trước khi cân bằng để không phóng đại noise. Vì vậy CLAHE thường cho kết quả tự nhiên hơn equalize toàn cục, nhất là ảnh y tế hoặc ảnh chụp đêm.

Với ảnh màu, đừng cân bằng từng kênh R/G/B một cách độc lập — tỉ lệ màu sẽ lệch. Cách an toàn là chuyển sang LAB, cân bằng kênh L rồi ghép lại; hoặc chỉ xử lý kênh sáng V trong HSV.

Thuật toán không “hiểu” ảnh. Nó chỉ tìm một cách biến đổi có thể kiểm tra được.

02 Công thức

Viết lại bằng toán.

Không cần thuộc lòng. Hãy đọc công thức như một câu mô tả: đại lượng nào được cộng, cái gì bị chuẩn hoá, và điều kiện nào khiến nó thất bại.

CÔNG THỨC / 01

Histogram và phân bố

\[ p_r(r_k) = \frac{n_k}{N}, \qquad k = 0,1,\ldots,L-1 \]
  • n_k: số pixel có mức sáng r_k
  • N: tổng số pixel
  • L = 256 với ảnh 8-bit

Histogram chuẩn hoá là một phân bố xác suất thực nghiệm.

CÔNG THỨC / 02

Ánh xạ cân bằng histogram

\[ s_k = (L-1)\sum_{j=0}^{k} p_r(r_j) \]
  • s_k: mức sáng mới
  • Tổng CDF luỹ kế từ 0 đến k

CDF càng dốc ở đâu, mức sáng ở đó càng được kéo giãn.

CÔNG THỨC / 03

Otsu như một bài toán tối ưu

\[ \sigma_b^2 = \omega_0\omega_1(\mu_0-\mu_1)^2 \]
  • ω0, ω1: tỉ lệ pixel hai lớp
  • μ0, μ1: trung bình hai lớp

Ngưỡng Otsu là ngưỡng làm phương sai giữa hai lớp lớn nhất.

03 Từng bước

Luồng xử lý bằng lời.

  1. 01

    Chuyển sang ảnh xám

    Histogram thường được tính trên luminance. Với ảnh màu, dùng kênh L của LAB.

  2. 02

    Tính histogram

    Dùng cv2.calcHist([gray],[0],None,[256],[0,256]); chuẩn hoá nếu cần so sánh.

  3. 03

    Chọn cách cân bằng

    Equalize toàn cục khi ảnh có một vùng sáng tối rõ; CLAHE khi ánh sáng không đều.

  4. 04

    Chọn clip limit và tile

    Clip càng cao, tương phản càng mạnh và noise càng dễ nổi. Tile nhỏ xử lý chi tiết tốt hơn nhưng dễ tạo vệt.

  5. 05

    Đánh giá lại

    So sánh histogram trước/sau và kiểm tra vùng tối, vùng da, vùng trời — nơi artifact thường lộ.

04 Tham số

Núm vặn và cạm bẫy.

Tham sốÝ nghĩaKhoảng
modeEqualize toàn cục, CLAHE cục bộ hoặc giữ nguyên.equalize / clahe / none
clipNgưỡng cắt histogram của CLAHE; cao hơn = tương phản mạnh hơn.0.5…10
tileSố tile theo mỗi cạnh; 8×8 là mặc định phổ biến.2…16

! Cạm bẫy thường gặp

  • Cân bằng histogram không tạo thêm thông tin; nó chỉ tái phân bố mức sáng.
  • Equalize toàn cục trên ảnh có vùng sáng rất mạnh có thể làm tối các vùng còn lại.
  • CLAHE với clip limit quá cao làm noise và artifact dạng ô vuông nổi bật.
  • Cân bằng từng kênh RGB riêng lẻ làm lệch màu; hãy dùng LAB hoặc HSV.
05 Mã nguồn

Mã nguồn tối giản, không phải giả mã.

MÃ THAM KHẢO / histogram
import cv2

gray = cv2.cvtColor(cv2.imread("lowcontrast.jpg"), cv2.COLOR_BGR2GRAY)

# Equalization toàn cục
equalized = cv2.equalizeHist(gray)

# CLAHE: cân bằng cục bộ, có giới hạn tương phản
clahe = cv2.createCLAHE(clipLimit=2.0, tileGridSize=(8, 8))
local = clahe.apply(gray)

hist = cv2.calcHist([gray], [0], None, [256], [0, 256])
print("mean before/after:", gray.mean(), local.mean())
THƯ VIỆN: OPENCV / NUMPY Đọc từ trên xuống · thử từng block
06 Thử

Điều chỉnh tham số.

Chọn ảnh mẫu hoặc tải ảnh của bạn lên, chỉnh tham số, rồi chạy. Kết quả, các bước trung gian và nhật ký được cập nhật ngay tại đây.

CỤC BỘ / KHÔNG GỬI ẢNH
BÀN THỬ / 02 Biểu đồ tần suất & cân bằng tương phản
SẴN SÀNG
KẾT QUẢ / TRỰC TIẾP —
Ảnh đầu vào mặc định
Bấm “Chạy thử” Kết quả sẽ xuất hiện ở đây.
TRẠNG THÁIChờ chạy
ĐẦU VÀO—
SỐ BƯỚC—
THỜI GIAN—
NHẬT KÝ / LUỒNG XỬ LÝ
$ bài thử chưa chạy
$ chọn ảnh và bấm “Chạy thử”
07 Ứng dụng

Dùng nó ở đâu?

DÙNG / 01

Tiền xử lý ảnh y tế, ảnh chụp đêm, ảnh camera giám sát.

DÙNG / 02

Chuẩn hoá ảnh trước khi threshold hoặc phát hiện biên.

DÙNG / 03

Hiển thị ảnh RAW/ảnh có dải động thấp.